PlayStation heeft het ondenkbare gedaan: het heeft Physint geannuleerd, waarschijnlijk de laatste game uit Hideo Kojima’s carrière. Dit is aangekondigd samen met het nieuws dat Xbox degene zal zijn die de game uitgeeft nadat Kojima Productions vier maanden heeft doorgebracht met het zoeken naar iemand die hun game financiert en uitgeeft. Waardoor de productie van een game die een vrijwel zekere release zou moeten zijn een volledig onverwachte odyssee is geworden.
Maar dit alles zegt ons heel duidelijk iets over de huidige situatie van de game-industrie. Zowel over Xbox en PlayStation als over Kojima Productions en ook over de situatie van alle andere ontwikkelaars. Want hoewel het misschien lijkt alsof dit niet te voorspellen was, hadden we het kunnen zien aankomen. En hoewel het misschien lijkt alsof Kojima een alternatief had, is de realiteit van de industrie niet vriendelijk, zelfs niet voor iemand met zijn profiel.
PlayStation wil je uitknijpen
PlayStation zit in een situatie waarin het niet langer merkimago of bedrijfsidentiteit nastreeft: alleen winst telt. Dit is iets wat het in al zijn beslissingen van de afgelopen vijf jaar duidelijk heeft gemaakt. Zijn focus op games-as-a-service, de sluiting van zijn belangrijkste Japanse studio’s, de beslissing om fysieke media af te schaffen en zijn openlijke minachting voor communicatie met consumenten zijn bewijzen dat het in geen van deze aspecten ook maar enige interesse heeft. Het geeft alleen om de winst die zijn games opleveren.
Het laten vallen van Hideo Kojima’s nieuwe project is een logische zet. Hoewel een game van Kojima Productions merkwaarde oplevert, levert die niet noodzakelijkerwijs financiële winst op. Niet het soort winst dat ze momenteel bij PlayStation zoeken. Death Stranding bereikte wereldwijd 20 miljoen gebruikers tegen april 2025 als je pc meetelt, maar bij PlayStation hebben ze er geen interesse meer in om hun games op pc uit te brengen. En hoewel we geen officiële verkoopcijfers hebben, weten we dat het winst opleverde, maar het lijkt er niet op dat het een enorme bestseller was. Van Death Stranding 2: On the Beach hebben we wél cijfers: volgens Alinea Analytics heeft het ongeveer 1,6 miljoen exemplaren verkocht op PlayStation 5.
Deze cijfers zijn voor PlayStation extreem zwak. Days Gone, ontwikkeld door Bend Studio, een dochteronderneming van PlayStation, verscheen in hetzelfde jaar als Death Stranding en verkocht 7,32 miljoen exemplaren op PlayStation 4. Het werd beschouwd als een verkoopmislukking die leidde tot de annulering van het vervolg, ertoe dat sindsdien geen andere titel van de studio is goedgekeurd en ertoe dat Bend Studio tegen juni 2025 30% van zijn personeel heeft moeten ontslaan, volgens journalist Jason Schreier van Bloomberg.
Wat wordt bij PlayStation als een succes beschouwd? Wat extreem goed verkoopt. The Last of Us heeft meer dan 12 miljoen exemplaren verkocht. Marvel’s Spider-Man is de 22 miljoen gepasseerd. Horizon: Zero Dawn de 20 miljoen. En natuurlijk zijn games als service, die eindeloos geld kunnen opleveren, het ideaal van het bedrijf: zijn eigen Fortnite dat ze nog altijd niet voor elkaar hebben gekregen, zoals het geflopte Concord. Maar iets dat hun prestige of merkimago geeft, interesseert ze niet. Alleen winst telt. En daarin past Hideo Kojima, iemand die prestige oplevert maar geen enorme winstmarges, niet in Sony’s huidige strategie.
Xbox heeft je nodig om weer in haar te geloven
Microsoft bevindt zich in de volledig tegenovergestelde situatie. Hun reputatiecrisis is zo diep dat ze zich niet kunnen permitteren hun gebruikers uit te knijpen alsof niets anders ertoe doet: ze moeten laten zien dat hun merk ertoe doet. Dat Microsoft, dat Xbox, niet alleen maar synoniem is met slechte praktijken en anti-gebruikerspraktijken. Dat ze ook goede videogames en goede producten hebben. Vandaar die zetten.
In hun geval slepen ze al bijna een decennium aan slechte beslissingen mee. Maar nu doen ze het zelfs nog slechter. Hun publieke waardering is verschrikkelijk en ze moeten nog slechtere beslissingen nemen om het bedrijf draaiende te houden, omdat men op het hoofdkantoor, Microsoft, de gamebusiness niet levensvatbaar acht. Iets wat de situatie van Xbox op zo’n manier onder druk zet dat het bedrijf op korte, middellange of lange termijn niet kan overleven. Daarom is de strategie van de huidige CEO van het bedrijf, Asha Sharma, heel eenvoudig: de schade beperken en doen voorkomen alsof al hun beslissingen verband houden met de behoeften van de gebruikers.
De schade beperken betekent alle negatieve veranderingen die gebruikers benadelen doen voorkomen als veranderingen die in werkelijkheid, diep vanbinnen, positief voor hen zijn. Dit is een gevaarlijke strategie, omdat het het gevoel kan geven dat ze voor dom worden versleten, maar als je bedrijf op omvallen staat, kan het beter zijn dan het alternatief. Doen voorkomen alsof alle zetten bedoeld zijn om de fans tevreden te stellen is precies dat: het geloof terugwinnen van gekwetste fans.
Daarin ligt de reden om de rechten op Physint te verwerven. Profiteren van Sony’s reputatiecrisis om er zelf reputatiewinst mee te boeken. Zich neerzetten als redders van de gamewereld, die eropuit trekken om de belangrijke en mooie dingen te beschermen, zoals mogelijk de laatste videogame uit Hideo Kojima’s carrière, koste wat kost. Dit geeft hun het imago van weldoeners van de kunsten en witwast hen.
Het is precies hetzelfde als wat bijvoorbeeld de Saoedi’s doen met videogames en sport: grote evenementen financieren en binnenhalen zodat die met hun land worden geassocieerd zodat zij niet worden geassocieerd met waar ze gewoonlijk mee worden geassocieerd, wreedheden, en zo hun reputatie verbeteren. Waardoor het logisch is dat Xbox, waar Sony een kans heeft laten liggen omdat ze denken dat ze geen reputatie nodig hebben omdat ze een publiek dat toch wel blijft hebben dat ze kunnen uitknijpen, die wil oppakken, omdat ze alle reputatie moeten terugwinnen die maar mogelijk is zodat het publiek niet blijft weglopen.
Hideo Kojima is niet anders dan jij of ik
Dit laat ons achter met de olifant in de kamer. Hideo Kojima is erg uitgesproken geweest over bepaalde politieke standpunten, zowel binnen als buiten zijn videogames, en heeft de Palestijnse zaak meerdere keren gesteund. Microsoft steunt niet alleen Israël, er loopt ook een boycot tegen zijn producten, waaronder die van Xbox, juist daarom. Hoe kan Kojima dan accepteren om voor Xbox te werken? Omdat we uiteindelijk allemaal compromissen moeten sluiten.
De game-industrie bevindt zich in een afschuwelijke staat. Financiering krijgen is praktisch onmogelijk en er is praktisch geen enkele uitgever die niet op zijn minst twijfelachtig betrokken is bij de huidige situatie in de wereld. Videogames maken is niet meer alleen moeilijk, het houdt ook bijna noodzakelijkerwijs in dat je dubieuze partners moet vinden. En het lijkt niet alsof dat snel zal veranderen. Iets wat in het geval van Kojima een extra probleem vormt: hij is 63. Hij heeft niet veel tijd meer. Physint zou heel goed zijn laatste game kunnen zijn.
Want, welk alternatief heeft hij? Als we Sony en Microsoft van het bord halen, blijven Tencent, Nintendo, NetEase, Electronic Arts, Take-Two en Epic Games over. Tencent wordt geconfronteerd met ernstige beschuldigingen van censuur en heeft in de recente geschiedenis tal van studio’s gesloten. Nintendo financiert nauwelijks externe studio’s. NetEase bevindt zich niet alleen in dezelfde situatie als Tencent, en is zelfs nog erger, het is ook vastbesloten AI overal in te verwerken. Electronic Arts is gekocht door Saoedi-Arabië. Take-Two heeft geen interesses buiten zijn franchises. En Epic Games heeft ernstige juridische problemen gehad wegens het schenden van de privacy van kinderen in Fortnite.
Er waren alternatieven, maar geen ervan was ideaal. En Kojima wordt er niet jonger op. Misschien zou hij Physint niet kunnen maken, een project opgeven waaraan hij enorme inspanningen en verlangens heeft gewijd en dat misschien zijn laatste kans is om een groot project te maken. Maar dat klinkt niet als iets wat je redelijkerwijs van iemand kunt vragen. Net zomin als het redelijk is om iemand te vragen zijn baan op te geven omdat zijn bedrijf deel uitmaakt van een corporatie die meer dan twijfelachtige daden verricht.
Want ja: de game-industrie bevindt zich in een uiterst precaire situatie. Ze bevindt zich in een desastreuze situatie. Er verschijnen grote games, prachtige, maar dat betekent niet dat de staat van de industrie goed is. Of dat de grote creatieven ervan niet vastzitten aan dezelfde tegenstrijdigheden als de rest van de mensen. Want Hideo Kojima is niet anders dan ieder van ons. En de beslissingen van PlayStation en Xbox zijn volkomen logisch, wanneer je ze bekijkt vanuit het perspectief van een CEO en niet van een persoon.
