Google heeft in Berlijn een stevige juridische winst geboekt in een Duitse zaak over de automatisch gegenereerde samenvattingen in de zoekresultaten. De rechtbank daar ziet die overzichten als een nieuw zoekformat, niet als content waar Google zelf rechtstreeks en volledig de hand in heeft. Dat springt eruit, omdat een rechtbank in München eerder juist de andere kant op redeneerde.
En daarmee is ook meteen zichtbaar hoe weinig uitgekristalliseerd de regels rond deze nieuwe zoekfunctie nog zijn.
De zaak in Berlijn was aangespannen door een parfumbedrijf. Dat bedrijf stelde dat zijn merknamen in Googles samenvattingen opdoken naast goedkopere namaak- en imitatieproducten, met links naar websites van concurrenten. Volgens het parfumbedrijf was dat een schending van het merkenrecht en tegelijk een vorm van oneerlijke concurrentie.
De rechtbank in Berlijn ging daar niet in mee en wees de zaak af. Volgens de rechters heeft Google geen beslissende invloed op de precieze inhoud van deze automatisch samengestelde overzichten. Ze vonden ook meewegen dat voor gebruikers voldoende duidelijk is dat het hier om een zoekfunctie gaat die informatie uit verschillende bronnen bij elkaar brengt.
In München trok de rechter kort geleden juist een heel andere lijn. In die zaak werden twee uitgeverijen in een Google-samenvatting volgens de rechtbank ten onrechte in verband gebracht met oplichting. De rechtbank in München vond dat zulke teksten verder gaan dan het simpel tonen van zoekresultaten, omdat ze zelf nieuwe, inhoudelijke beweringen formuleren.
Volgens de rechters in München maakt dat de samenvatting in feite tot Googles eigen content. En als dat zo is, hoort Google ook verantwoordelijkheid te dragen voor de juistheid daarvan.
Ook Googles verweer dat gebruikers dan zelf maar op de bronlinks moeten klikken om claims te controleren, hield in München geen stand. Zonder aansprakelijkheid zou er volgens de rechtbank een gat vallen in de bescherming van mensen en bedrijven die schade lijden door foutieve samenvattingen.
In de praktijk komt het verschil tussen beide uitspraken hierop neer:
- In Berlijn kijkt de rechtbank vooral naar de functie als een geavanceerde manier om informatie van derden te tonen.
- In München ligt het anders: daar vindt de rechtbank dat de automatisch gegenereerde tekst zelf een extra inhoudelijke laag toevoegt. Daarmee is het volgens die redenering geen simpele doorverwijzing meer.
- Voor Google is dat onderscheid van groot belang. Zodra zulke samenvattingen als eigen content worden gezien, neemt de druk toe om de uitkomsten vooraf veel strenger te controleren.
- Juridische experts wijzen daarom vooral naar de uitspraak uit München als een mogelijk zwaarwegend precedent voor toekomstige regels rond geautomatiseerde content op grote platforms.
De onzekerheid speelt trouwens niet alleen in Duitsland. De European Publishers Council heeft inmiddels een mededingingsklacht ingediend. Daarin stelt de organisatie dat Google content van uitgevers gebruikt voor nieuwe zoekfuncties zonder toestemming en zonder eerlijke vergoeding.
Daarnaast loopt er in Hongarije nog een zaak die uiteindelijk bij het Hof van Justitie van de Europese Unie kan belanden. Daar draait het om de vraag hoe het Europese auteursrecht moet worden toegepast wanneer journalistiek werk opnieuw opduikt in automatisch samengestelde antwoorden.
Vooralsnog is er dus vooral geen vaste lijn. Google bestudeert de uitspraak uit München nog, en een hoger beroep ligt voor de hand. Tot die tijd blijft de kernvraag staan: wanneer is een slimme zoeksamenvatting nog gewoon een zoekresultaat, en wanneer moet die juridisch echt als een eigen publicatie worden gezien?
Bron: Duitse rechtbanken en European Publishers Council
