The Constant, seizoen 4 aflevering 5 van de ABC-serie Lost, was volgens ABC voor het eerst te zien op 28 februari 2008. Bijna twintig jaar later geldt die nog steeds als verplichte kost voor tv-liefhebbers. Best opvallend, zeker als je Lost vooral onthouden hebt als de serie die zichzelf almaar ingewikkelder maakte.
En toch liet juist deze aflevering zien dat ingewikkeld niet hetzelfde hoeft te zijn als afstandelijk of rommelig. De sciencefiction is hier nog steeds bewust knotty en ambitieus, maar alles komt uit op een emotionele ontlading die meteen raak is en volkomen helder voelt.
Waarom The Constant nog altijd zo vaak als het absolute hoogtepunt van de serie wordt gezien, laat zich eigenlijk vrij makkelijk aanwijzen:
- Alles draait om Desmond Hume. Na blootstelling aan een sterk elektromagnetisch veld schiet zijn bewustzijn heen en weer tussen 1996 en 2004. De mensen om hem heen snappen niet wat er met hem gebeurt, terwijl hij zelf lichamelijk en mentaal steeds verder ontregeld raakt.
- Overleven kan maar op één manier: hij moet een zogeheten constant vinden, iets of iemand die hem in allebei die tijdsperiodes houvast geeft.
- Op het eerste gezicht klinkt dat als pure high-concept sciencefiction. Dat is het ook. Veel series zouden zo’n premisse meteen wat gladstrijken uit angst de kijker kwijt te raken. Lost deed hier precies het omgekeerde.
- De aflevering gaat er gewoon van uit dat je mee kunt in die warboel van tijd, geheugen, oorzaak en gevolg, zolang je maar voelt wat er op het spel staat.
- Die emotionele kern krijgt een gezicht in Penny Widmore. Desmond beseft dat Penny zijn constante is, en de beroemde telefoonscène tussen hen tweeën vormt het kloppende hart van de aflevering.
- Op papier kun je dat zien als een slimme plotoplossing voor een tijdreisprobleem. Op het scherm wordt het iets anders: een liefdesverhaal dat die hele sciencefictionconstructie ineens menselijk maakt.
- En daar zit voor veel kijkers precies de kracht van The Constant: het is zo’n zeldzame tv-vondst die tegelijk je hoofd en je gevoel raakt, spannend, inventief en ook nog echt ontroerend.
- Dat evenwicht kom je niet vaak tegen, al helemaal niet in een serie die zo vaak vooral werd besproken in termen van mythologie, mysteries en eindeloze theorieën.
De reputatie van de aflevering, en ook de invloed ervan, is sindsdien alleen maar groter geworden:
- The Constant duikt steevast op in lijstjes met de beste Lost-afleveringen ooit, en vaak ook in rijtjes met de beste televisie-afleveringen ooit, punt. Time riep de aflevering destijds zelfs uit tot de beste tv-aflevering van 2008.
- Bij de eerste uitzending stemden er in de VS volgens ABC ongeveer 15 miljoen mensen af. Volgens ABC leverde The Constant daarnaast ook nog drie nominaties op voor de Primetime Emmy Awards.
- Achter de schermen was het al net zo’n huzarenstuk. Carlton Cuse en Damon Lindelof schreven de aflevering, en volgens Time duurde het naar verluidt vijf weken voordat het verhaal stond, meer dan twee keer zo lang als normaal was voor de serie.
- Dat zegt genoeg over hoeveel precisie hiervoor nodig was: die tijdsprongen moesten logisch in elkaar grijpen zonder dat de emotie onderweg verloren ging.
- De nalatenschap van de aflevering reikt trouwens verder dan alleen Lost. In retrospectieven komt The Constant vaak terug als een mijlpaal in seriële storytelling, het moment waarop complexe, theoriegedreven televisie liet zien dat ze óók toegankelijk, meeslepend en heel persoonlijk kon zijn.
- De aflevering hielp er bovendien bij om tijdreizen neer te zetten als een cruciaal onderdeel van de latere seizoenen van Lost.
Daarom blijft The Constant overeind. Niet omdat dit de simpelste aflevering van Lost is, maar omdat je hier ziet waartoe televisie in staat is als grote ideeën en echte emotie precies op hetzelfde moment landen.
