Boko Haram zet de nieuwste chatbots inmiddels gewoon in bij de dagelijkse operatie. Het gaat niet alleen om propaganda en online werving, maar ook om gevechtsoperaties, logistiek en de voorbereiding van geweld. Dat blijkt uit onderzoek onder leiding van dr. Antonia Juelich van de Universiteit van Cambridge. De onderzoekers zeggen dan ook dat we hier niet naar een toekomstscenario kijken, maar naar een actueel veiligheidsprobleem.
Wat de zaak extra zorgelijk maakt: veel van die gesprekken spelen zich af in privéchats, buiten het bereik van klassieke opsporingsmethoden. Juist daardoor wordt het veel lastiger om die voorbereiding nog goed in beeld te krijgen.
Voor de studie sprak het team van de Universiteit van Cambridge 57 keer met 27 voormalige leden van Boko Haram. Uit die interviews komt naar voren dat beide facties van Boko Haram werken met meerdere mainstream chatbots, waaronder:
Vooral dat gebruikspatroon springt eruit. Volgens de onderzoekers gaat het niet om af en toe wat losse verzoeken, maar om een werkwijze die in de organisatie zelf is ingebed. Ze beschrijven gespecialiseerde eenheden die commandanten trainen en antwoorden van chatbots vertalen naar concrete instructies. Dat wijst, zo stellen ze, op systematisch gebruik en niet op wat experimenten van individuele leden.
Voormalige leden vertellen in het Cambridge-onderzoek dat de chatbots werden gebruikt voor:
- het plannen van aanvallen
- het ontwerpen van krachtigere explosieven
- het oplossen van problemen met wapens
- het verbeteren van de operationele veiligheid, zodat communicatie en planning beter afgeschermd blijven
Dr. Antonia Juelich van de Universiteit van Cambridge noemt het gebruik van dit soort systemen door terroristen een acute dreiging voor de nationale veiligheid, en een dreiging die groeit.
Specialisten in terrorismebestrijding wijzen daarnaast op een blinde vlek, schrijven de onderzoekers. Radicalisering en voorbereiding hoeven niet langer zichtbaar te gebeuren op openbare fora, maar kunnen verschuiven naar één-op-ééngesprekken met digitale assistenten. Experts zien ook dat extremisten steeds vaker manieren vinden om ingebouwde veiligheidsmaatregelen te omzeilen, bijvoorbeeld door meerdere systemen te combineren of verzoeken te verpakken als fictie, filmscripts of hypothetische scenario’s. Input die onschuldig oogt, kan zo toch bruikbare operationele informatie opleveren.
De dreiging gaat volgens de onderzoekers trouwens verder dan Boko Haram alleen. Zij stellen dat Islamitische Staat (ISIS) leden al sinds 2023 zou trainen in het omzeilen van veiligheidsfilters, en dat ook commandanten van Boko Haram daarin zijn getraind. Hamas gebruikte vergelijkbare technologieën volgens hen eerder al voor gemanipuleerde beelden en desinformatie.
De onderzoekers van de Universiteit van Cambridge plaatsen hun bevindingen dan ook in een bredere ontwikkeling. Zo kwam in 2025 in de Verenigde Staten, aldus de onderzoekers, een zaak rond een bomaanslag in Las Vegas naar buiten waarbij een verdachte chatbots zou hebben gebruikt in de voorbereiding. In 2026 meldde Finland volgens hetzelfde onderzoek dat een dader van een steekpartij op een school digitale chatdiensten had geraadpleegd voor onderzoek en planning. Samen schetsen die voorbeelden een ongemakkelijke werkelijkheid: populaire chatbots zijn niet alleen productiviteitshulpmiddelen voor consumenten en bedrijven, maar kunnen ook uitgroeien tot een stille assistent voor gewelddadige extremisten.
