Een groep uitgevers, onder wie Hachette Book Group, Cengage Learning en Elsevier, heeft samen met schrijver Scott Turow op 10 juli 2026 een federale collectieve rechtszaak tegen Google aangespannen. Dat blijkt uit de klacht die is ingediend bij het Southern District of New York. De kern van de zaak: Google zou miljoenen auteursrechtelijk beschermde boeken en vakpublicaties hebben gebruikt voor Gemini, het AI-model van het bedrijf.
De eisers zeggen dat Google dat materiaal zonder licentie of toestemming heeft ingezet. In de klacht noemen ze het zelfs “een van de meest grootschalige inbreuken op auteursrechtelijk beschermd materiaal uit de geschiedenis”.
In de aanklacht draait het om een paar concrete punten:
- hergebruik van bestanden uit Google Books en Google Play. De uitgevers stellen dat digitale kopieën eerder aan Google waren verstrekt voor afgebakende doelen, zoals opname in Google Books en verkoop via Google Play. Daarna zouden diezelfde bestanden, zonder toestemming van de rechthebbenden, zijn gebruikt voor de commerciële training van Gemini.
- directe en indirecte auteursrechtinbreuk. Volgens de eisers gaat het dus niet alleen om het gebruik van beschermde werken zelf, maar ook om de manier waarop die werken daarna opnieuw zijn ingezet.
- schending van de Digital Millennium Copyright Act (DMCA). De klacht stelt dat copyrightinformatie zou zijn verwijderd of aangepast.
- wettelijke schadevergoedingen en een permanent verbod. Daarnaast vragen de eisers de rechtbank, zo staat in de klacht, om ongeautoriseerde kopieën die voor de training zijn gebruikt te laten vernietigen.
- interne documenten over juridisch risico. Volgens de aanklacht laten die zien dat Google-medewerkers al rekening hielden met zware juridische gevolgen. Een werknemer zou het mogelijke risico zelfs hebben geschat op 10 tot 100 miljard dollar aan boetes of claims.
Volgens de eisers zijn juist die interne documenten van belang om aan te tonen dat Google wist, of in elk geval had moeten weten, hoe juridisch gevoelig het hergebruik van deze boeken lag. Google heeft inhoudelijk nog niet gereageerd op de beschuldigingen.
De uitgevers en Scott Turow voeren nog een stap verder. Hun punt is dat de schade niet ophoudt bij het kopiëren van boeken, omdat Gemini intussen ook zou kunnen concurreren met de werken waarop het model is getraind. In de klacht staat als voorbeeld dat het systeem een detectiveverhaal van 100 pagina’s in ongeveer 20 minuten zou kunnen maken voor 39 cent. Volgens de eisers tast dat direct het verdienmodel van auteurs en uitgevers aan.
Ze noemen ook specifieke titels die, als de klacht klopt, zonder toestemming zijn gebruikt. Daaronder vallen The Fifth Season van N.K. Jemisin en Who Could That Be at This Hour? van Lemony Snicket.
Die zaak tegen Google staat niet op zichzelf. Ze past in een snel groeiende reeks rechtszaken over het gebruik van beschermde werken als trainingsdata voor grote taalmodellen. Eerder kregen ook Meta en Anthropic met vergelijkbare claims te maken.
De uitkomsten van die eerdere zaken liepen overigens niet gelijk op. Sommige recente uitspraken in Californië pakten gunstig uit voor technologiebedrijven, op basis van fair use. Anthropic trof juist een grote schikking rond het gebruik van illegaal verkregen boeken.
Als de rechtbank de uitgevers volgt, kan dat flinke gevolgen hebben. Niet alleen voor Google, maar ook voor andere bedrijven die in de toekomst boeken, tijdschriften en wetenschappelijke publicaties willen gebruiken bij de ontwikkeling van Gemini en vergelijkbare systemen.
