Onderzoekers onder leiding van Cristina Madurga-Favieres denken een reuzenplaneet te hebben gevonden bij Tabby’s Star, officieel KIC 8462852. Aanleiding is één enkele transit van 21 uur, gezien in september 2019. Tabby’s Star geldt volgens Madurga-Favieres en haar collega’s al ruim tien jaar als een van de merkwaardigste sterren aan de hemel, omdat de helderheid onregelmatig afneemt en soms ook nog eens opvallend diep wegzakt.
Daar is nu een nieuw spoor bij gekomen. In september 2019 werd volgens Madurga-Favieres en collega’s een transit van 21 uur gezien, waarbij een object vanaf de aarde gezien voor de ster langs trok. Die ene passage kan, denken de onderzoekers, wijzen op een zware planeet in het systeem. Hard bewijs is het nog niet. Daarvoor is één transit simpelweg te weinig, en dus blijft bevestiging moeilijk.
Toch is er alle reden om deze kandidaat niet weg te wuiven. Rond Tabby’s Star was eerder nog geen transiterende begeleider gevonden, en hoofdauteur Cristina Madurga-Favieres vermoedt dat zo’n object kan helpen om beter te begrijpen waarom dit systeem zo ingewikkeld in elkaar zit.
Volgens de nieuwe studie gaat het in deze waarneming om:
- een kandidaat-reuzenplaneet met een massa van ongeveer tien keer die van Jupiter
- de eerste kandidaat voor een transiterende begeleider bij Tabby’s Star
- een mogelijke natuurlijke verklaring voor het materiaal dat geregeld voor de ster langs trekt
- zwaartekrachtsverstoring van kometen of kleinere brokstukken, waardoor stof en puin af en toe ons zicht op de ster kunnen blokkeren
- extra steun voor het idee van een zwerm kometen of planetesimalen, in plaats van een exotischere verklaring
Wie Tabby’s Star al wat langer volgt, weet hoe deze ster wereldwijd bekend werd. In 2015 ontdekten burgerwetenschappers via het Planet Hunters-project vreemde dalingen in de helderheid, zichtbaar in gegevens van NASA’s Kepler-ruimtetelescoop. In die Kepler-data liepen sommige verduisteringen op tot 22 procent. Veel te groot, en ook veel te grillig, voor een gewone planeet die even voor een ster langs schuift.
Geen wonder dus dat al snel werd gedacht aan een buitenaardse megastructuur, bijvoorbeeld een Dyson-constructie. Die hypothese verloor later wel snel aan steun. Madurga-Favieres en collega’s wijzen erop dat vervolgwaarnemingen lieten zien dat blauw licht sterker werd tegengehouden dan rood licht. Precies zo’n golflengte-afhankelijk patroon verwacht je van stofdeeltjes, niet van een massief en ondoorzichtig object.
Sindsdien geldt stof als de waarschijnlijkste verklaring, schrijven Madurga-Favieres en collega’s. Ook de rol van burgerwetenschap maakt dit verhaal bijzonder. Zonder Planet Hunters was deze ster misschien pas veel later opgevallen. En in 2016 haalde astronoom Tabetha Boyajian, volgens Madurga-Favieres en collega’s, via crowdfunding meer dan 100.000 dollar op om extra telescooptijd en gerichte monitoring mogelijk te maken.
De alienverklaring lijkt inmiddels zo goed als van tafel, maar daarmee is het systeem nog steeds niet echt ontrafeld, zeggen Madurga-Favieres en collega’s. Precies daarom is deze planeetkandidaat zo interessant. Wie wil snappen waarom Tabby’s Star al jaren zowel wetenschappers als het grote publiek blijft fascineren, komt hier moeilijk omheen.
