De laatste Olympische Spelen waren een voorbeeld van doorzettingsvermogen en sportiviteit. Dat verandert nooit. Maar er was ook een spektakel dat niet bepaald herinnerd zal worden omdat het stond voor het beste van sport en menselijkheid. Het gebeurde tijdens de breakdance-exhibitie, waarvan al vóór de Spelen was besloten dat die in toekomstige edities geen olympische sport zou worden, toen een van de deelneemsters een show gaf die de hele wereld schokte. En niet bepaald vanwege de kwaliteit ervan.
Raygun maakte haar debuut op de Olympische Spelen en liet de hele wereld verbijsterd achter met bewegingen die niet op breakdance leken. Laat staan op iets wat ook maar enigszins artistiek of sportief was. Na dagenlange discussies over wie, hoe en waarom haar optreden op de OS was toegestaan, was ze een van de grote gespreksonderwerpen van die Spelen. En nu brengt Netflix een documentaire uit over haar, Untold Raygun: Breaking Badly, die net zo controversieel is als haar eigen hoofdpersoon.
Een beetje context
De documentaire legt veel nadruk op te vertellen waar Raygun vandaan komt, die eigenlijk Rachael Gunn heet. Via Samuel Free, die haar coach werd en nu haar man is, leerde ze de wereld van breaking kennen en wijdde ze zich jarenlang aan het leren van deze combinatie van kunst en sport terwijl ze in haar geboorteland Australië meedeed aan wedstrijden. Om haar toewijding te tonen gebruikt de documentaire twee figuren met wie ze tien jaar van haar leven heeft gewedijverd: Flix en Tinylocks.
Dat komt niet erg overtuigend over wanneer geen van beide meisjes ooit Gunns verdiensten lijkt te willen erkennen. Doordat ze steeds vermijden om ook maar enig talent in haar te zien, haar verdiensten te erkennen en haar op verschillende momenten “vreemd en uniek” noemend, slaagt de documentaire er, hoewel die Gunn koste wat kost in een positief licht probeert te zetten, op geen enkel moment in. Vooral wanneer ze allebei zich enorm verbaasd tonen toen Gunn zich wist te kwalificeren om Oceanië te vertegenwoordigen op de Olympische Spelen na het winnen van het kwalificatietoernooi.
Vanaf hier richt de documentaire zich op Gunns besef dat ze niet opgewassen is tegen de situatie. Dat alle andere deelneemsters qua techniek en kennis van breakdance haar ver overtreffen in de competitie. Iets wat haar een enorme angst bezorgt.
Hier toont de documentaire zich het oprechtst en interessantst. Wanneer die ons een kwetsbare vrouw probeert te tonen die zich er werkelijk niet van bewust was wat ze aan het doen was terwijl ze ontdekte wat er gebeurde. Daar zit iets oprechts en interessants in deze documentaire en het werpt licht op iets wat we ons allemaal afvroegen, hoe is het mogelijk dat zoiets kon gebeuren op de Olympische Spelen? Helaas is dat niet waar de documentaire in geïnteresseerd is.
Een catastrofaal einde
Aan het einde van de documentaire zet men haar coach en man voor de camera om te zeggen dat “het optreden iets losmaakte bij mensen, of dat nu via oprechte emotie en oprecht vermaak was of via verontwaardiging. Het genereerde debat en zorgde ervoor dat de hele wereld erover sprak“, alsof dat het belangrijkste is wat we uit wat er met Gunn is gebeurd moeten halen. Waarmee in feite alles onderuit wordt gehaald wat we tot dan toe hebben gezien.
Als de documentaire iets interessants heeft, althans een deel ervan, dan is het dat hij dat perspectief onderuit haalt. Dat hij stelt dat niet alles geoorloofd is. Dat debat oproepen, mensen laten praten zonder reden daarvoor, zonder iets concreets te willen zeggen, nergens toe dient; kunst moet proberen een concrete emotie of gedachte op te wekken is zinloos. Het zijn niets meer dan de holle gebaren van een nietsnut of een idioot. Maar het einde van de documentaire laat zien dat ze het niet hebben begrepen. Noch de makers van de documentaire, noch Free, noch Gunn zelf: niet alles is geoorloofd.
Dat is het treurigst. Dat ze het ondanks alles nog steeds niet begrijpt. Dat ze, nadat ze een plek heeft ingepikt die naar iemand geschikters had kunnen gaan, die iets oprechts en echts had kunnen uitdrukken en die echt iets concreets en specifieks had willen communiceren, nog steeds niet begrijpt wat ze deed en waarom het niet goed is. En ze heeft een documentaire gemaakt om ons ervan te overtuigen dat het, diep vanbinnen, goed is. Dat is het treurigst van alles. Dat ze haar eigen ellende nog steeds niet begrijpt, die ze ons nu op Netflix voorschotelt.
