Elk animeseizoen is er minstens één serie die om de een of andere reden de aandacht van het publiek trekt. Of het nu komt door de kwaliteit van de animatie, door het plot of de personages, er is altijd minstens één serie die het lievelingetje van het publiek wordt. Dat is onvermijdelijk en gebeurt steevast, elk seizoen opnieuw: met elk nieuw seizoen is er een nieuw seizoen dat de sensatie van het seizoen wordt.
Het is hoe dan ook ongebruikelijk dat een serie om de verkeerde redenen de aandacht trekt. Dat ze, zo niet universeel, dan toch systematisch, om een concrete reden verguisd en gehaat wordt. Gewoonlijk is het omdat de animatie ver onder de verwachtingen ligt, maar in sommige gevallen is het om een andere reden. En in die gevallen zijn het zelden goede redenen. Zoals het slachtoffer van deze aanvallen van dit seizoen laat zien: Chainsmoker Cat.
Een serie over de hardheid van verslaving
Chainsmoker Cat, die momenteel op Netflix wordt uitgezonden, heeft een heel eenvoudige premisse: Yaniko, een kattenmeisje dat in een piepklein appartement woont, probeert haar dagelijks leven te leiden met een zeer ernstige tabaksverslaving die haar lichamelijke en geestelijke gezondheid ernstig schaadt, en iedereen om haar heen. Vanuit dat ernstige verslavingsprobleem laat de serie ons zien hoe het leven eruitziet voor iemand die niet in staat is uit een vicieuze cirkel te komen waaruit ze graag zou willen ontsnappen, maar niet weet hoe ze dat moet doen.
De serie doet in elk geval veel om die impact te verzachten. Om te beginnen zijn het niet strikt genomen mensen. Het merendeel van de personages in het verhaal zijn katmensen, waardoor alles een zekere onwerkelijke en fantasierijke uitstraling geeft. En bovendien is dit, ondanks de absolute ernst van de thema’s die ze behandelt, een tragikomedie. Eentje zo donker als het behandelde onderwerp.
Dit is belangrijk om te benadrukken. Chainsmoker Cat is een scatologische en pikzwarte komedie waarin de hardste momenten altijd worden onderstreept door een gag. Yaniko kan een verschrikkelijke angst voelen, zo erg dat die haar hevig laat overgeven. Gemaakt van regenbogen. Of ze kan zo’n behoefte hebben om te roken, maar zonder geld om tabak te kopen, dat ze overweegt een sigaret te roken die op de grond is gevallen. Ook een die op een drol op straat is gevallen.
Dit alles verlicht de dramatische spanning op een abrupte en brute manier die veel mensen totaal niet grappig zullen vinden, maar ze hebben een duidelijke functie: Yaniko’s ellende draaglijk maken. En dat doen ze heel goed. Het is nodig om mee te gaan in dat soort humor en te begrijpen wat ze ermee proberen over te brengen: hoe hard zo’n leven is. Hoe verslaving leidt tot situaties waarin je óf om de situatie zelf lacht óf in pure wanhoop vervalt. Want het idee om simpelweg niet te doen wat je aan het doen bent is voor Yaniko geen mogelijkheid. Niet voor de verslaafde.
Een probleem van verwachtingen
In die zin is Chainsmoker Cat, op basis van wat we tot nu toe van de anime hebben gezien, en afgaand op wat er te lezen valt in de manga waarop die gebaseerd is, een briljante weergave in de toon van zwarte komedie van verslaving. Dus waarom roept het woedende reacties op op sociale media, waarin wordt beweerd dat het nooit uitgezonden had mogen worden? Door verkeerde verwachtingen.
Veel mensen romantiseren psychische aandoeningen en verslaving. Toen de anime werd aangekondigd, dachten deze mensen dat Chainsmoker Cat zou gaan over een meisje dat verslavingsproblemen heeft, maar dat die eigenlijk niet zo erg zijn. Dat ze verslaafd zou zijn, maar niet erg, dat ze problemen zou hebben, maar geen ernstige, en dat ze in wezen functioneel zou zijn, en verder een sexy kattenmeisje zou zijn dat ze konden fetisjeren als een waifu om als liefdesobject te zien waarop ze hun interesses konden projecteren. Maar dat is het niet. Het is een oprechte representatie van wat verslaving is. En dat valt niet te romantiseren.
Heel veel andere mensen begrijpen gewoon niet dat psychische aandoeningen en verslaving omstandigheden zijn die verder gaan dan iemands karakter. Dat ze niet worden opgelost met wilskracht en de wens om beter te worden. Wat dit soort mensen in Chainsomer Cat ziet, is een anime die inspeelt op dat eerdere publiek: aan mensen die “nietsnutten en boeven” romantiseren, die “niets met hun leven willen doen”, en die er in werkelijkheid “niet eens zo slecht aan toe zijn”. Maar in werkelijkheid is dat niet zo: verslaving is een ernstig probleem dat gespecialiseerde hulp vereist of, op zijn minst, een enorme wilskracht en ontzettend veel hulp en steun van buitenaf om de verslavingscyclus te kunnen doorbreken.
Chainsmoker Cat is een serie die veel mensen zal vervreemden. Het behandelt heel harde thema’s, de komedie is donker en scatologisch, en het is niet het soort verhaal om gedachteloos naar te kijken en je goed te voelen dat de meeste andere anime is. Maar het verdient niet de behandeling die het op sociale media krijgt. Het is een gevoelig en goed doordacht verhaal over een belangrijk en voor veel mensen relevant onderwerp. En als zodanig zou het beschouwd moeten worden.
