12 czerwca 2026 roku amerykański Departament Handlu wydał nakaz zablokowania modeli Claude Fable 5 i Mythos 5 od Anthropic. W efekcie od chmurowego dostępu do tych usług AI odcięto wszystkich użytkowników, których obywatelstwa nie dało się zweryfikować zgodnie z amerykańskimi wymogami. Dla całej branży modeli udostępnianych przez chmurę może to być moment przełomowy, bo pierwszy raz tak wyraźnie zderzyły się ze sobą kontrola eksportu i zwykły, zdalny dostęp do usługi online.
- Nakaz Departamentu Handlu USA objął wszystkich cudzoziemców, i tych poza Stanami Zjednoczonymi, i tych przebywających na miejscu. Dostęp do Claude Fable 5 i Mythos 5 został im zablokowany.
- W praktyce skończyło się to odcięciem modeli niemal wszystkim klientom na świecie, bo Anthropic nie potrafiło w czasie rzeczywistym potwierdzać obywatelstwa każdego użytkownika.
- Jak podaje Anthropic, dostęp do Claude Fable 5 wrócił dopiero 30 czerwca, kiedy firma wdrożyła dodatkowe zabezpieczenia.
- To pierwszy znany przypadek, w którym amerykańskie kontrole eksportowe zastosowano wobec komercyjnie dostępnej usługi online, a nie wobec sprzętu, półprzewodników czy kodu źródłowego.
- Skala tego ruchu jest większa niż w dotychczasowych sporach o zaawansowane technologie. Ten konflikt mocno przypomina wcześniejsze starcia o chipy i półprzewodniki, z tą różnicą, że teraz po raz pierwszy objął usługę modelową działającą w chmurze.
- Departament Handlu USA uzasadnił decyzję względami bezpieczeństwa narodowego. Według rządu Claude Fable 5 i Mythos 5 mogły zostać „złamane” w taki sposób, by pomagały w wyszukiwaniu luk w oprogramowaniu, które przeciwnicy USA mogliby później wykorzystać.
- Według amerykańskich władz problemem nie był sam model. Chodziło o to, że dało się obchodzić jego ograniczenia.
- Podstawą nakazu był Export Control Reform Act z 2018 roku, czyli ustawa obejmująca „technologie wschodzące i podstawowe”.
- Prawnicy są tu podzieleni. Nie ma zgody co do tego, czy Export Control Reform Act z 2018 roku rzeczywiście daje władzom jasno zapisane uprawnienie do regulowania zdalnego dostępu do usług hostowanych na serwerach w Stanach Zjednoczonych.
- Krytycy twierdzą, że przepisy Export Control Reform Act z 2018 roku pisano głównie z myślą o fizycznym eksporcie technologii albo o transferze kodu, a nie o subskrypcji dostępnej przez przeglądarkę. Zwolennicy ostrzejszej interpretacji odpowiadają z kolei, że epoka chmury wymusza poszerzenie narzędzi kontroli, bo inaczej takie restrykcje bardzo łatwo ominąć.
- Pozew złożył już Legion LegalTech, amerykański startup korzystający z modeli Anthropic i zatrudniający obywateli Kanady. Firma argumentuje, że rząd wyszedł poza swoje ustawowe uprawnienia, a skutki decyzji uderzyły również w legalnie działające podmioty w samych USA.
- W Kongresie USA pojawił się projekt ustawy Remote Access Security Act. Miałby on wprost dać administracji możliwość regulowania zdalnego dostępu do technologii objętych kontrolą eksportową. Jeśli ta ustawa przejdzie, podobne blokady będzie można wdrażać dużo łatwiej.
- Cała sprawa wpisuje się w szerszą strategię Stanów Zjednoczonych, które chcą utrzymać przewagę technologiczną nad rywalami, w tym nad Chinami. Rozszerzenie kontroli z chipów na usługi modelowe to już wyraźne podniesienie stawki.
- W Europie wywołało to obawy związane z zależnością od amerykańskich dostawców. Dla zagranicznych klientów liczy się dziś nie tylko poziom samej usługi, ale też ryzyko, że dostęp może zostać zdalnie odcięty z powodów politycznych. Dla firm z USA stawką pozostaje natomiast cały model świadczenia usług ze Stanów Zjednoczonych dla reszty świata, bo właśnie on może stanąć pod znakiem zapytania.
Na dziś z modeli Claude Fable 5 i Mythos 5 mogą korzystać wyłącznie ci użytkownicy, których obywatelstwo da się potwierdzić zgodnie z amerykańskimi wymogami i dodatkowymi zabezpieczeniami wdrożonymi przez Anthropic. Największy znak zapytania wisi teraz nad tym, jaka dokładnie podstawa prawna będzie w przyszłości uzasadniać podobne decyzje.
Żeby w ogóle skorzystać z Claude Fable 5 i Mythos 5, trzeba móc potwierdzić obywatelstwo zgodnie z procedurami Anthropic i wymogami władz USA. Wszyscy pozostali nadal muszą czekać.
