De Mac wordt 30 jaar oud. OS X is uitgegroeid van niche-product tot ongelofelijk populair besturingssysteem dat je overal terugziet. Hoe heeft Apple dat voor elkaar gekregen?
Op 24 januari 1984 introduceert Steve Jobs ‘s wereld eerste Mac. Sindsdien zijn er veel dingen veranderd. Wij nemen je mee langsde geschiedenis van Apple en kijken wat er in de afgelopen dertig jaar allemaal is gebeurd rondom de Mac.
Boeken, muziek, films? Apple!
Je kunt het bedrijf Apple veel verwijten, maar niet een gebrek aan innovatie. Het motto ‘think different’ (denk anders) is duidelijk altijd het motief geweest van het bedrijf. De stamvader van alle Macintosh had al in 1984 een grafische interface zoals de personal computer pas vele jaren later zou krijgen. En het besturingssysteem was, samen met de bijna even oude AmigaOS, het begin van een revolutie die het pad van de computer vormde zoals we die nu kennen.
Het potentieel van Apple-systemen lag in het begin vooral in de professionele sector. Reeds in 1985 groeide Macintosh, dankzij MacPublisher en Aldus PageMaker, uit tot belangrijk gereedschap voor publicaties. De dominantie op de professionele markt werd op den duur alleen maar sterker. Ook al probeerden andere computermerken een graantje mee te pikken, de grafische wereld bleef trouw aan Apple. Het programma QuarkXpress domineert in de jaren ’90, terwijl Photoshop en Illustrator uitgroeien tot de standaard voor grafische ontwerpers.
Maar er zijn nog twee gebieden die profiteren van de kracht van de Mac-machines uit Cupertino: film en muziek. Final Cut Pro (zag het licht in 1999) vestigde zich al snel als de norm voor professionele digitale video-editing, naast Avid. Logic Pro en Pro Tools domineren de muziekproductiemarkt en worden gebruikt in opnamestudio’s over de hele wereld. Vooral Pro Tools is geen eenvoudig programma om snel onder de knie te krijgen, maar wel zo compleet en voorzien van plug-ins van topkwaliteit dat professionals er massaal gebruik van maken.
Windows en de pc-massa
De geschiedenis van het welbekende Microsoft-besturingssysteem is anders. Vanaf het begin onderscheidt Windows zich al keuze voor de thuisgebruiker, zonder hoge of specifieke eisen, maar als product tegen een goede prijs met toegang tot programma’s voor dagelijks gebruik. Vanaf Windows 95 explodeert de populariteit van het besturingssysteem en ontpopt het zich tot pc-systeem voor de massa. Iedereen heeft plots een computer thuis, dankzij Windows. Zo is de computerwereld sterk verdeeld: de professionele uitgeveren, muziekstudio’s en vormgevers (en andere creatieve niches) gebruiken Mac, de rest van de wereld Windows.
Breken met het verleden
Lange tijd blijft die situatie stabiel. De Mac is een optie voor de high-end (mede dankzij de prijs) en het bedrijf blijft investeren in een eigen besturingssysteem, dat in 2001 wordt omgedoopt tot OS X. Windows-pc’s zijn de standaard voor op kantoor, surfen op internet en het lezen van e-mails.
Dan verandert er iets. Met het overweldigende succes van de nieuwste Apple-gadget, de iPod (geïntroduceerd in 2001, maar echt een cultproduct sinds 2005), begint Apple minder in OS X te investeren en meer in het ontwikkelen van nieuwe, winstgevende producten zoals muziekspelers, smartphone (de iPhone) en tablets (de iPad).
Professionele gebruikers beginnen te klagen en vragen Apple meer aandacht te besteden aan de doorontwikkeling van OS X, maar al snel wordt duidelijk dat Apple’s doel is veranderd. Macs worden meer en meer ‘leuke’ producten; dure gadgets waar je graag mee gezien wilt worden.
Final Cut en Logic: symbolen van het nieuwe Apple-beleid
Belangrijke voorbeelden van deze koerswijziging zijn Final Cut en Logic, twee van de meest geliefde Apple-programma’s.
Final Cut Pro X is de nieuwe versie van het videobewerkingsprogramma en wordt vrijgegeven op 21 juni 2011. Het product ondergaat een ingrijpende transformatie. Wat jarenlang een van de topprogramma’s voor professionele videobewerking was, blijkt plots omgevormd tot semi-professionele software, geschikt voor de standaardgebruiker die net iets meer wil dan iMovie. Het programma lijkt absoluut niet bedoel voor professionals die bioscoopfilms in elkaar monteren met behulp van geavanceerde editing tools. De reactie van het publiek is onverbiddelijk en veel professionals stappen over naar Avid.
Logic Pro blijft wel op een kwalitatief gelijkwaardig niveau, maar maakt desondanks twee grote stappen richting de huis-tuin-en-keuken-muzikant: een eenvoudige en aantrekkelijke GarageBand-achtige interface met veel aandacht van het visuele ontwerp van plug-ins, effectpedalen en microfoons, en een drastische prijsverlaging.
Nog een belangrijke, zij het onbedoelde verandering: Logic Pro blijkt ongelofelijk makkelijk illegaal te kopiëren. Tot versie 6 was het praktisch onmogelijk om de software te kraken, dankzij een fysieke USB-donglesleutel die nodig is om het programma te gebruiken. Wanneer die maatregel verdwijnt, blijkt het programma plots gemakkelijk illegaal te downloaden, waarna iedereen ermee aan de slag kan.
Waarom deze omslag? Eenvoudig: om meer Logic Pro-licenties te verkopen tegen een concurrerende prijs en zo ook amateurs en semi-professionele musici aan te trekken, zodat zij weer in de verleiding komen om een Apple-systeem te kopen.
Kinderen (iOS) en stiefkinderen (OS X)
Het mobiele besturingssysteem iOS krijgt steeds meer aandacht van Steve Jobs en Apple, en groeit uit tot het centrum van de ontwikkelingsinspanningen van de Apple-technici. In dezelfde tijd zien we weinig echte revoluties meer in OS X, het besturingssysteem voor Mac-computers. Nieuwe releases lijken op elkaar en moeten het hebben van kleine wijzigingen, vaak gericht op iOS-integratie.
iOS daarentegen kreeg in 2013 een compleet redesign met iOS 7; een radicale omslag zoals die bij OS X nergens is te bekennen.
Welkom, gemiddelde gebruiker!
Centraal in het nieuwe tijdperk van Apple staat blijkbaar de gewone gebruiker. Mac OS X krijgt dubbele waarde: de Mac-apparaten ogen onweerstaanbaar én zijn tegenwoordig prima geschikt als thuiscomputer, om taken uit te voeren waar je voorheen Windows voor gebruikte. Andersom biedt Windows ook voor professionals meer en meer software en lijkt Microsoft zich bewust van het feit dat uiterlijk ook meespeelt in de populariteit van een besturingssysteem. De kaarten zijn, kortom, opnieuw geschud.
Mac is het nieuwe Windows
Wat is de moraal van dit verhaal? Mac is meer dan ooit een massafenomeen, zoals Windows dat eerder al was. Mac is zijn nichehistorie ontgroeid en concurreert nu binnen een ander marktsegment. Dat is niet per se verkeerd; bedrijven streven uiteraard naar zoveel mogelijk winst, dat is logisch. En wellicht is OS X nog altijd het beste besturingssysteem op de markt. Maar toch krijg je het gevoel dat de kwantitatieve logica (meer mensen aanspreken = meer verkopen) begint te prevaleren boven de kwalitatieve.
Dat laat een wat bittere smaak achter in de mond van oude Mac-gebruikers zoals ik. Macs stonden voor unieke kwaliteit, uitmuntende producten, verpakt in een verfijnd apparaat. Het is maar de vraag of die reputatie behouden blijft.
Wat heeft jouw voorkeur: Mac of Windows?
